صنعت گردشگری و زیارت

مباحث مربوط به زائران باید از مباحث سیاسی جدا شود. بعضی ها وقتی بنده این مساله را طرح کردم گفتند که منظور وزیر این است که حج سیاسی نیست. در حالی که بنده سال 72 کتاب ابعاد اجتماعی - سیاسی حج را نوشته و

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برای نخستن بار در دوره وزارت امسال به حج تمتع مشرف شد و بالاترین مقام اجرایی کشور است که در عربستان حضور یافته است.

گفت گوی خبرنگار اعزامی خبرآنلاین به حج با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دو ساعت قبل از ملاقاتش با وزیر فرهنگ و اطلاع رسانی عربستان در مسیر مکه – جده انجام شده است. او پیش از ملاقات به نتایج این دیدار خوش بین بود و پس از آن از اینکه قابلیت های زیادی در حوزه فرهنگ میان ایران وعربستان وجود دارد مسرور بود.

گفت و گوی بی مقدمه با وزیر ارشاد در ادامه می آید:

آقای وزیر! وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی متولی اجرایی حج است. شما وضعیت حج امسال را چطور ارزیابی می کنید؟

در مقایسه با کشورهای دیگر حج بهتری داشتیم. این مساله به خاطر اهتمام سازمان و بعثه، رسانه ها و مخصوصا رسانه ملی بود که توانسته بودیم کارکرد و اهمیت حج را بیان کنیم. همه این نهادها تلاش می کنند زائران اعمال خود را به خوبی انجام دهند و افراد با آگاهی بیشتر به مکه و مدینه می آیند. سطح سواد حجاج نسبت به گذشته بالاتر است و آنها نه تنها اعمال شرعی را انجا می می دهند بلکه به فلسفه و اسرار حج نیز توجه دارند.

یعنی هیچ مشکلی نداریم؟

یکی از مشکلتی که وجود دارد این است که میانگین سنی حجاج ایرانی بالاست و اگر توان اعزام بیشتر داشته باشیم و میانگین سنی کمتر بود قطعا فایده بیشتری وجود داشت. فردی که در جوانی به جای میانسالی به حج مشرف می شود تاثیرات فردی و اجتماعی سفرش بیشتر است.

در سال 90 چه اقدامی را برای روان تر شدن سفر حجاج انجام دادید؟

سازمان حج هر سال از تجربه کشورهای مختلف بهره می گیرد و برای ارتقاء خدمت رسانی به حجاج تلاش می کند. سال گذشته تاخیر پروازها زیاد بود و به همین دلیل در سال جاری همه پروازهای سعودی لغو شد و هواپیمایی ماهان جایگزین گردید. الان وضعیت بهتر شده است. اگر در سال گذشته در مواردی ساعتها تاخیر داشتیم امسال در پروازهایی که از ایران صورت گرفت میانگین تاخیر به نیم ساعت هم نرسید.

دلیل به کارگیری هواپیماهای سعودی چه بود؟

به دلیل که قرار دادی که با طرف سعودی داشتیم موظف بودیم که 50 درصد پروازها را به آنها واگذار کنیم اما با توجه به تاخیرهای مدام و بی نظمی ها آن قرارداد منتفی شد.

یکی از تاکیدات مقام معظم رهبری بهره گیری از فرصت حج است، در این زمینه فکر می کنید در حوز مسئولیتی خودتان چقدر موفق بوده اید؟

تاکید رهبر معظم انقلاب بر این بوده که از ظرفیت حج استفاده بیشتری شود. برگزاری همایش ها و ارتباط با نخبگان جهان اسلام بخشی از این پیگیری است. وقتی قاریان قرآن ایرانی در مسجدالحرام و مسجدالنبی(ص) قرآن را تلاوت می کنند شبهاتی که می گوید شیعیان قرآنی دیگر دارند خنثی می شود. این مساله زمانی فهمیده می شود که بدانیم از حلقه های قاریان ایرانی در این دو مکان مقدس استقبال می شود و مسلمانان از ملیت های مختلف از آن استفاده می کنند. اما با این همه ضروری است صاحب نظران همفکری کنند تا ببینیم چگونه می توان از منافع مادی و معنوی و فرهنگی، سیاسی حج بیشتر بهره ببریم.

شما به عنوان وزیر مرتبط با بخش اجرایی حج از برخورد عربستان سعودی تا کنون رضایت دارید؟

امسال نسبت به گذشته شرایط بهتری داشتیم؛ بعضی برخوردها در سالهای گذشته با حجاج رخ می داد که امسال کاهش داشت و امیدواریم که روند همکاری ها ادامه داشته باشد.

یکی از مسائلی که اینجا باید به آن اشاره کنم این است که مباحث مربوط به زائران باید از مباحث سیاسی جدا شود. بعضی ها وقتی بنده این مساله را طرح کردم گفتند که منظور وزیر این است که حج سیاسی نیست. در حالی که بنده سال 72 کتاب ابعاد اجتماعی - سیاسی حج را نوشته و اعتقاد دارم که حج کنگره عظیم و باشکوهی است که با استعانت از آن بسیاری از مشکلات مسلمانان حل خواهد شد. دلیل مشکلات مسلمانان این است که از این گونه قابلیت ها استفاده نمی شود.

با توجه به این مساله معتقدیم که اگر با مسئولان سعودی در برخی مواضع سیاسی اختلاف داریم، آنها نباید این مساله را در مواجهه با زائران ایرانی دخالت دهند.

ابعاد اجتماعی حج فراوان است برای نمونه وقتی مناسک از جمله طواف باید در جمع انجام شود به معنای همبستگی و وحدت جامعه اسلامی است و وقتی در رمی جمره مسلمانان هم زمان به سمت شیطان سنگ پرتاب می کنند به این معنا است که مسلمانان با سنگ ریزه می توانند کید شیاطین را علیه خود خنثی کنند. اینگونه اگر همدلی و همراهی باشد با سنگ ریزهِ مسلمانان کار دشمن تمام است.

امسال اولین اقدامی که بر اساس تجربه سال های گذشته در دستور کار قرار می دهید چیست؟

برای رسیدن به شب قدر از ابتدای ماه رمضان باید تلاش کرد؛ حتی عده ای از ماه رجب و یا از یک سال مانده به شب قدر خود را برای رسیدن به شبهای قدر آماده می کنند. درست مثل نماز خواندن که مقدماتی دارد در حج هم نیاز است که آمادگی هایی کسب شود؛ باید ضیوف الرحمان آموزش های لازم را ببینند و در فرصت مناسب به مطالعه کتاب پیرامون حقایق حج بپردازند.

باید بتوانیم سریع تر کاروان هایی که زائران بیت الله الحرام می توانند در آنها ثبت نام کنند را مشخص کنیم. تلاش می کنیم این موضوع تا سال آینده محقق شود. اینگونه زائران با زمان بیشتری آماده می شوند و می توانند از فعالیت های فرهنگی و آموزشی حج بهتر بهره ببرند.

یکی دیگر از موضوعاتی که این فراغ بال فراهم می آورد این است که می توانیم بسیاری از افرادی که دارای توانمندی های مختلف هستند را شناسایی کنیم و از کمک های آنها در کاروان ها در کنار دست اندرکاران کاروان بهره ببریم.

بر اساس تجربه سالهای گذشته چه اقداماتی را در دستور کار قرار خواهید داد؟

در بخش مسکن کارهای خوبی انجام شده است و در مدینه از این جهت مشکل خاصی نداریم ولی در مکه به نظر می رسد به تحرک بیشتری نیاز است تا بتوانیم مکان های مناسب تری تهیه کنیم. بخش مهمی از مساله مسکن حجاج ایرانی با همکاری مسئولان عربستان به نتیجه خوهد رسید.

در حمل و نقل حجاج نیز مشکلاتی وجود دارد از جمله اینکه معمولا حجاج کشورهای دیگر از خطوط اختصاصی ایرانیان استفاده می کنند که این موضوع بعضا مشکلاتی را برای حجاج ایجاد می کند.

پیشنهادی در خصوص منا که سه روز پذیرای حجاج است در دستور کار ندارید؟ شما هم شاهد نابسامانی های این منطقه در پذیرایی زائران بیت الله الحرام بودید. مسائل بهداشتی از موضوعاتی است که به نظر می رسد باید به طور جدی مورد توجه قرار گیرد.

کمبود فضا در منا با توجه به محدودیت سرزمینی آن پذیرفتنی است اما به نظر می رسد که می شود با رعایت برخی موازین شرعی که عربستان به آن قائل است مشکلات را حل کرد و تاسیساتی متناسب با حجم انبوه زائران فراهم آورد.

درست است که حجاج آمادگی دارند در شرایط سخت زندگی کنند اما اگر دغدغه های ابتدایی آنها رفع شود بهتر می توانند به عبادت بپردازند. البته امسال در مقایسه با سال گذشته، تلاش بیشتری از سوی سعودیها برای نظافت منا انجام شد.

آیا بسته ای پیشنهادی برای روان تر شدن مراحل مختلف حج برای مسئولان کشور خودمان و عربستان تهیه می کنید؟

هر سال پس از پایان موسم حج ضمن جمع بندی مسائل، مشکلات را در دو بخش درون سازمان حج و بیرون سازمان که همکاری دیگر دستگاهها از جمله نیروی انتظامی، وزارت کشور، هلال احمر سازمان هواپیمایی را می طلبد دسته بندی و به طور جدی پیگیری می نمائیم مهم در شورای عالی حج مطرح می شود. در مجموع تلاش بر این است که هر سال وضع بهتری داشته باشیم

و امسال چه پیشنهاداتی برای طرف عربستانی دارید؟

ضرورت ساماندهی بهتر پروازهای حجاج در عربستان که مدت سفر طولانی نشود یکی از موضوعاتی است که فقط شامل کشور ما نمی شود و مساله زائران بسیاری از کشورهای مسلمان است. علاوه بر این، طرح مشخصی در خصوص منا داریم که سلامت و رفاه حجاج بیشتر در نظر گرفته خواهد شد و انشاالله در دیدار با مسئولان عربستان سعودی مطرح خواهد شد. کارهایی همچون آشپزخانه متمرکز که برای 70 هزار نفر غذا تهیه می کند نشان می دهد که می شود فعالیت های بزرگ را در حج سامان داد. نباید به شرایط فعلی بسنده کرد و باید به راهکارهای جدید اندیشید. در پایان قبولی اعمال تمامی حجاج عزیز ایرانی را از خداوند متعال مسئلت می کنم و از همه دست اندرکاران دلسوز و سخت کوش حج و نیز نماینده محترم مقام معظم رهبری به سهم خود تشکر و قدردانی می نمایم.